Start-up (Genesis 1:1)

Blog > Levensvisie > Start-up (Genesis 1:1)

De vakantie is voorbij, het is mijn eerste werkdag erna. De nacht was matig. Alsof mijn binnenste de onrust voelde en mijn lijf erop reageerde: de dag na deze nacht zal anders zijn dan de vorige dagen.

Vroeger opstaan. Opstarten. In het begin is dat lastig.

Het zal vast snel wennen. Voor je het weet is het weer avond. En weer ochtend. En weer avond. En vind ik het werkritme weer terug. Zo gaat dat altijd.

In het begin schiep God de hemel en de aarde…

Zou het de bekendste zin uit de literatuur- en wereldgeschiedenis zijn? In ieder geval is het een zin die al snel een tweedeling maakt. Tussen wetenschappers en gelovigen bijvoorbeeld. Of tussen filosofen en theologen.

Dat kan misschien logisch klinken, maar het zijn vaak valse tegenstellingen waaraan beide groepen zich schuldig kunnen maken. Daarom is het wel even belangrijk om helder te hebben waarover dat verschil van mening zou moeten gaan.

Lees Genesis 1 vers 1, en we denken al snel dat het vers de vraag beantwoordt wie de hemel en de aarde heeft gemaakt. Ik moet eerlijk zeggen dat ik dit een paar jaar geleden in een van mijn kerkelijke toespraken ook wel heb gezegd. Ik zei toen: ‘Het gaat natuurlijk om het onderwerp van de eerste zin: God.’
Het allereerste bijbelvers lijkt te willen zeggen: ‘Luister, mocht je het nog niet weten: Gód heeft de hemel en de aarde gemaakt.’

We hebben vaak haast. Ook met lezen. Want als de bijbel ons als eerste wilde vertellen dat God de schepper van hemel en aarde is, had dat er ook wel gestaan: ‘God schiep de hemel en de aarde…’.

Maar er staat: ‘In het begin…’

Dus.

Abraham Joshua Heschel schrijft in zijn boek ‘De profeten’ over Genesis 1 vers 1: “De belangrijkste vraag is niet: ‘Wie heeft de wereld gemaakt?’ maar: ‘Wie overstijgt de wereld?’ Het bijbelse antwoord is: ‘Hij die hemel en aarde heeft geschapen, overstijgt de wereld.'” God staat boven het begin dat hij begonnen is.

Wetenschappers en filosofen zoeken naar en beschrijven het ‘hoe’ en ‘wat’ der dingen. Een kunst apart.

Gelovigen en theologen (kunnen uiteraard ook wetenschappers en filosofen zijn, en) beginnen bij de verwondering over het ‘dat’ der dingen. Bij het ongrijpbare, het onzeglijke, de ‘awe’, het ‘ooooooohhhhhhh!’ en het ‘wauauauauauauw!’, het ontzag voor de Hoogste die niet in begrippen of woorden te grijpen is: God.
En wat hij voor ongelooflijke dingen heeft gedaan.
En doet. Ook al zo ongelooflijk: wat hij doet, ook door mensen zoals jij en ik heen.

Niet de eindigheid van het zijn roept de vraag naar God bij ons op, aldus Heschel, maar de grootheid en het mysterie van al het zijn.

De Bijbel begint niet met te zeggen dat ooit alles een keer is begonnen, laat staan hoe dat is gebeurd. Laat dat interessant voer voor onderzoekers en wetenschappers zijn. En laten we ophouden met die kortzichtige tegenstelling tussen geloof en wetenschap, alsof ze elkaar zouden uitsluiten. Ik sprak een jaar geleden een gelovige wetenschapper van de TU in Delft. Hij zoekt naar het ontstaan van leven in de kleinste cellen. Hij vertrouwde me toe: hoe meer ik onderzoek en (onder)vind, hoe groter mijn geloof in en respect voor God wordt.

De Bijbel begint ook niet met te zeggen dat God ooit een keer is opgestart, en een project is begonnen – om daar vervolgens uitvoerig over uit te weiden. Het begin wordt wel genoemd maar ook uitermate vaag gehouden, en in de rest van Genesis 1 kort en bondig uitgewerkt. En dichterlijk, passend bij de verwondering, de kunst, de schoonheid en het ongrijpbare.

Het gaat om de wonderlijke verbinding tussen het ‘in het begin’ en ‘schiep God’. De Bijbel begint met te zeggen dat God het begin overstijgt.
Hij staat boven alles en iedereen.
Hij is geen materie of onderzoeksmateriaal. Hij is on-onderzoekelijk. Eén groot mysterie. Zelfs nadat hij zich heeft laten zien, wat ik van harte geloof, in de persoon van Jezus van Nazaret. Een ongelooflijke man.

Misschien is de tweedeling die de Bijbel maakt wel dat je twee groepen mensen hebt: een groep die zich verwondert over het wat en hoe der dingen, en een groep die zich verwondert over het wie achter het wat en hoe der dingen. Een groep die van verwondering niets anders kan dan stilvallen (en terugvallen op zichzelf) en een groep die van verwondering niets anders kan dan op de knieën vallen (en terugvallen op het mysterie dat God wordt genoemd).

God overstijgt alles, zelfs het begin der dingen.
Scheppend staat hij boven zijn eigen start-up en onderneming.
En eigenlijk zegt de Bijbel ook al meteen dat het met het einde dan ook wel goed komt.
“De boodschap waar het om gaat is niet dat de wereld een oorsprong heeft, maar eerder dat de wereld niet het laatste is,” aldus Heschel.
Het was een keer ochtend.
Avond wordt het dan ook wel.
Wat deed en doet God in de tussentijd?

En wat doen jij en ik vandaag voor ongelooflijks?

David Heek
Auteur David Heek
David Heek (36) is een creatieve theoloog en Enneagram-kenner. Hij haalt energie uit het inspireren en geestelijk begeleiden van (individuele) mensen. Hij leeft op van wijsheden die raken, en die hij op Leefjijwijzer.nl verwoordt. Als enneagram-dominee is hij beschikbaar voor particulieren en bedrijven. Als theaterdominee kun je hem in de theaters meemaken.
Gerelateerde blogs
Lees alle reacties

    Geef een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *