#RIP – leef met de dood als je slaap

Blog > Levensvisie > #RIP – leef met de dood als je slaap

Een gewetensvraag. Of een vraag naar je hart. Zou jij willen volhouden dat de dood het einde is?

Natuurlijk, er zijn er genoeg die dat zéggen. Ik heb het regelmatig gehoord, en soms overvalt die gedachte mij ook wel eens. ‘Ik denk dat er hierna niets meer is.’ Of: ‘Je lost na je laatste adem op in het niets. Het is gewoon over en uit. De begrafenisgrond of het crematievuur in, klaar.’ Dat soort uitspraken.  Alleen, we zeggen vaak ook dat iemand, al dan niet vanaf een wolk, met ons meekijkt. Of dat iemand in ons eigen hart voortleeft. Of we schrijven op Facebook en Twitter ‘#RIP’: Rest in peace. Dan denk ik: dat is interessant. Kijk eens wat we denken of twitteren. Waarom zou iemand moeten of kunnen rusten als hij toch in het niets is opgegaan?

Wat wil je geloven?
Het is een verlangen van ons allemaal, denk ik. Dat we voor altijd blijven leven, ondanks de dood. Of: dánkzij de dood. Als noodzakelijk gegeven. De dood is verschrikkelijk, maar heeft ook iets bevrijdends. Want om nou voor altijd te blijven leven in een wereld zoals die nú is, daar moet ik als ik daar even over nadenk eigenlijk niet aan denken. Het klinkt misschien wel leuk, ‘het eeuwige leven hebben’, maar wil dat een beetje te harden zijn, dan moeten onze omstandigheden natuurlijk wel drastisch veranderen.
Vorige week hoorde ik iemand zeggen: ‘Stel dat je in de huidige staat van de wereld voor altijd zou moeten leven, dan kan dat natuurlijk ook betekenen dat je voor altijd door een of andere tiran wordt gemarteld. Terwijl jij dus niet dóódgemarteld kunt worden, en de tiran zelf ook in leven blijft… Je reinste horror-scenario!
Interessant voor een film, dat wel.

We willen niet dood. We willen er niet aan denken dat onze geliefde mensen – vooral als zij veel te jong overlijden – er niet meer zijn. Dat een fataal verkeersongeluk of een kankerziekte of ‘op het verkeerde moment op de verkeerde plek zijn’ het definitieve einde van iemands bestaan is. Misschien geloof of denk je het wel, maar de vraag is dan interessant: wil je dat denken of geloven?

#RIP:een oud slaapgeheim
Er bestaat een verhaal achter het #RIP. Dat we misschien niet meer kennen. Waardoor we iemand wel een vredige rust toewensen, maar niet meer weten op basis waarvan. Waardoor we van RIP dus een soort bodemloze wens hebben gemaakt. Een wens die recht uit ons verlangende hart komt, dat zeker, maar waar ons verstand helaas niet meer achter kan staan. Dat het dus eigenlijk loze woorden zijn geworden. We wensen iemand van harte rust toe, maar ondertussen lachen we onszelf uit om iemand zoiets absurds toe te wensen. Dood is toch dood? Nou dan.

Het verhaal.

Terwijl Jezus nog aan het praten was, kwam er een man naar hem toe. Hij was een leider van de synagoge. Hij knielde voor Jezus en zei: ‘Mijn dochter is net gestorven. Kom alstublieft mee en leg uw hand op haar. Dan zal ze weer levend worden.’ Jezus stond op en ging met hem mee, samen met de leerlingen. […] Jezus kwam bij het huis van de man die hem om hulp gevraagd had. Binnen stond een grote groep mensen te huilen, en er werd treurige muziek gemaakt. Toen Jezus het zag, zei hij: ‘Allemaal naar buiten! Het meisje is niet gestorven, maar ze slaapt.’
De mensen lachten hem uit. [De Bijbel, Matteüs 9]

En geef die mensen eens ongelijk. Dat ze hem uitlachen, klinkt zelfs nog lief. Ik zou eerder boos zijn, denk ik. Woedend misschien wel. Wat een lomperd, wat een mafkees! Hoe ongevoelig hard kun je in zo’n intens verdrietige situatie zijn. Het meisje was 12 jaar. Zou net naar de brugklas gaan. Ziek. Zonnesteek. Of een of andere bacterie of virus. Of een tumor. Dood. Wat een drama! En dan zeggen dat ze gewoon aan het slapen is. Rot een eind op, man!

Ze láchten de man uit, staat er. Andere tijd, andere gezagsverhoudingen richting rabbi’s? Of zouden ze hem misschien uitlachen om niet bij hun gevoel te hoeven komen. Waar ze al die tijd al mee bezig waren, in hun treur-show. Je kon die mensen inhuren. Of ze kwamen gewoon naar je toe. Als weenwijven.
Als deze mensen echt verdrietig waren geweest, zou deze rondtrekkende leraar die door veel vrouwen om zijn invoelingsvermogen werd bewonderd, daar wel oog voor hebben gehad. Echt verdriet laat je ook anders lachen. Van opluchting bijvoorbeeld, niet van spot, sarcasme of cynisme. Jezus breekt het slechte acteerwerk resoluut af. De show is over.

“Ze slaapt.” Dat zegt-ie. Het meisje rust alleen maar even vredig uit. Ze RIP’t.

Toen iedereen weggestuurd was, ging Jezus naar het meisje toe. Hij pakte haar hand vast, en zei: ‘Lieverd, kom, opstaan.’ En het meisje stond op.
Het verhaal over het meisje werd bekend in het hele land.

Is het een mythe?
Een opgeklopt verhaal?

Zou kunnen. Ook ik was er niet bij.

YOLO, maar dan relaxed anders
Stel dat deze levensvisie op de dood recht doet aan de werkelijkheid. Dat de dood niet je einde maar je bedtijd is. Je slaaptijd. Dat de dood niet het einde is, maar het einde van je dag – want zeggen je opa en oma niet dat het leven met de snelheid van een dag voorbij gaat? YOLO – You Only Live Once – maar dan zonder stress. Relaxed. En anders. Je leeft niet één keer. Hou op met tellen. Je leeft altijd. Ook als het jouw tijd is dat je naar bed gaat.

Wat zou het betekenen?
Als je niet hoeft te leven omdat het zomaar eens je laatste dag kan zijn?
Als je niet hoeft te leven met de gedachte dat je uit elke dag alles moet zien te halen. De stress en druk alleen al verlamt. Altijd maar groeien, meer geld maken, de economie moet en zal groeien, steeds jezelf nog meer in de picture zetten of ons positieve Facebook-imago in stand moeten houden. Het is nep en irreëel. Snoer de goeroes de mond. Heel veel uren en dagen zijn gewoon totaal productie-loos, nietszeggend, saai en ronduit verspilling van tijd. We doen toch vaak maar wat, ook als we denken dat we heel wat doen?
Er is een tijd van produceren. En er is een tijd van luilakken. Er is een tijd van FOMO. En er is een tijd van blij zijn omdat je het (sociale media) nieuws lekker het nieuws kunt laten.

Wat nou als we leren leven met de gedachte dat het normaal is dat je aan het eind ervan moe bent. Dat je elke dag naar eer en geweten je ding doet. Werkt. Uitrust, Speelt. Liefhebt. Helpt. Geeft. Deelt. Leeft. Vul maar in. Totdat je moe bent of – waarom hij of zij wel en ik niet? – een dodelijke ziekte of ongeluk meemaakt. En dat je dan gaat slapen. In de hoop dat je weer wakker wordt gemaakt. Met lieve woorden. Omdat je er niet alleen in die moeilijke uren maar je leven lang erop vertrouwt dat je nooit aan jezelf bent overgeleverd. Er wordt voor je gezorgd. Naar je omgekeken, zoals ouders ‘s avonds laat nog even naast het bed van hun slapende kinderen staan. Het overgrote deel van hun tijd weten je kinderen niet dat er intens van ze gehouden wordt.

Eerlijk is eerlijk
Mooi verhaal, toch? Maar de werkelijkheid is lastig. Want eerlijk is eerlijk. Ik ben bang voor de dood, helaas maar waar. Ik heb het in het afgelopen burn-out-jaar zo veel gemerkt. Wat ben ik bang geweest om te sterven! En nog steeds kunnen negatieve angst- en doodsgedachten me aanvliegen. Want ik ben nog niet moe. Ik wil niet dood. Zoals kinderen dat ‘s avonds kunnen zeggen: ‘Nee mama, ik wil nog niet naar bed!’

Bovenstaand verhaal zit dan ook meer in mijn hoofd dan in mijn hart. Maar goed, wat niet is kan nog komen. En in me blijven. Dat het in mijn hart landt, en beklijft. Nestelt in het centrum van mijn verlangen. In het kleine kind in me, dat gaat slapen in de zekerheid dat het de volgende ochtend wordt gewekt. En daardoor elke dag onbezorgd kan leven en spelen. Zoals ik vroeger deed, als kind. Hoe ouder ik word, hoe meer ik moet afleren bezorgd te zijn.

In ieder geval vind ik het leerzaam dat #RIP een begrip is dat rechtstreeks uit bijvoorbeeld bovenstaand joods-christelijke verhaal komt weglopen. Los van dat verhaal vind ik het een fundamentloze kreet vanuit verlangende harten. Mét dat verhaal wordt het hoopvol. De wens krijgt body. En eigenlijk vind ik het ergens ook een grappig verhaal.

De dood als slaap, hoe verzin je het?

David Heek
Auteur David Heek
David Heek (36) is een creatieve theoloog en Enneagram-kenner. Hij haalt energie uit het inspireren en geestelijk begeleiden van (individuele) mensen. Hij leeft op van wijsheden die raken, en die hij op Leefjijwijzer.nl verwoordt. Als enneagram-dominee is hij beschikbaar voor particulieren en bedrijven. Als theaterdominee kun je hem in de theaters meemaken.
Gerelateerde blogs
Er zijn nog geen reacties op dit blog

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *